Intuïtie en dementie

Omdat iemand met dementie reageert vanuit zijn of haar gevoel is een reactie vaak heel primair. Sterk gericht op wat iemand nu ervaart. Soms is dit ingewikkeld. Je weet bijvoorbeeld niet wat je precies triggert in het contact dat je maakt. Maar soms is het ook heel fijn, omdat je het altijd opnieuw kunt proberen. Lukt het contact maken niet, dan kun je weggaan om even later weer terug te komen. Misschien ben jij of is de ander dan in een andere ‘state of mind’, waardoor het contact wel soepel(er) gaat.

Mensen met dementie varen zoals gezegd op hun gevoel. Daarom voelen ze aan wanneer je niet echt, niet authentiek bent. Ze voelen wanneer er verdriet onder je vrolijke houding schuilt. Ze voelen ook aan wanneer je zegt dat alles goed komt, terwijl je gevoel daaraan twijfelt.

Maak je contact met iemand met dementie dan is het dus belangrijk hoe je je op dat moment voelt. Ben je gehaast, dan voelt de mens met dementie zich waarschijnlijk ook gehaast; ben je rustig, dan kalmeert hij weer. Daarnaast is je stem en uitdrukking belangrijk: heb je een donkere stem of een sombere uitdrukking op je gezicht, dan is de gedachte al snel dat je boos bent.

Heb dus aandacht voor je eigen gevoel. Ben je er bewust van dat jouw gevoel een belangrijke rol speelt in het maken van contact. Zo kun je er bijvoorbeeld iets aan veranderen. Het hoeft niet altijd aan je eigen emotionele lading te liggen als het contact niet lukt. Iemand met dementie kan sterk op jou reageren, doordat je bijvoorbeeld een bepaalde beweging maakt of uitstraling hebt die hem of haar doet denken aan onprettige ervaringen uit het verleden.

Gevoelens en emoties blijven langer hangen dan een herinnering. Soms wordt gedacht dat een bezoek aan iemand met dementie geen zin heeft. Goed is dan om je te realiseren dat de herinnering aan het bezoek er misschien niet is, maar dat het gevoel wat het bezoek heeft gebracht er wel is én blijft. Aan een fijn moment, houdt de bezoeker een prettige herinnering over. En de mens met dementie houdt er nog lang een fijn gevoel door, ook als hij of zij niet meer kan vertellen waarom.

In een gesprek is het handig om aan te sluiten op iemands belevingswereld. Hierbij kun je het gevoel hebben dat je niet de waarheid spreekt. Het kan je helpen om de boodschap zo te verpakken dat er een kern van waarheid in zit, zodat je die boodschap zelf ook kunt geloven. Wanneer iemand bijvoorbeeld zegt dat ze naar haar moeder wil, dan kun je zeggen dat die zo komt of dat dat na het eten kan. Maar je weet dan zelf dat dit niet klopt. Soms voelt iemand met dementie zich daardoor bedrogen en onthouden dit.

Je kunt de impliciete wil van iemand met dementie makkelijk omdraaien door over een ander onderwerp te beginnen. Je kunt ook doorvragen: hoe was moeder en hoe was de band met haar? Daarbij kun je benoemen: “Ik merk aan u dat u haar mist, wilt u daar iets over vertellen?” Belangrijk is dat je het gevoel van de ander erkent. Laat merken dat je begrijpt dat hij of zij boos, verdrietig of angstig is. Soms zijn we bang om emoties op te roepen, maar het kan er juist voor zorgen dat de spanning wegvloeit. Vaak is een antwoord op de vraag waar moeder is dan helemaal niet meer nodig. Het was fijn om over moeder te praten en hoe het leven toen was. Dat geeft ontspanning, waardoor iemand in het brein kan stijgen en zelf realiseert dat moeder er niet meer is.